Samenvatting Twente Index 2016

 

 

INLEIDING

De Twente Index wordt door Kennispunt Twente samengesteld in opdracht van de Twente Board. De Board wil Twente ontwikkelen tot een Europees toonaangevende technologische topregio, waarbij vanuit de maatschappelijke opgaven toekomstbestendig economisch rendement wordt behaald . Deze hoofddoelstelling is vertaald in vijf doelen voor het jaar 2020.

  • Het Bruto Regionaal Product (BRP per inwoner) van Twente is groter of gelijk aan het Bruto Binnenlands Product (BBP per inwoner) van Nederland
  • Het aandeel 15-75-jarigen dat hoger is opgeleid, is groter of gelijk aan dat in heel Nederland
  • Het aandeel van de bevolking tussen de 15 en 75 jaar in Twente dat werkt, is groter of gelijk aan dit aandeel in Nederland
  • Het aandeel BRP geïnvesteerd in regionaal Research & Development is groter of gelijk aan dit aandeel binnen het BBP
  • In 2020 zijn 5.000 extra arbeidsplaatsen gecreëerd.

Hieronder wordt allereerst beschreven hoe Twente zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld op deze hoofddoelstellingen. Vervolgens is er aandacht voor recente conjuncturele ontwikkelingen. Hierbij wordt steeds de vergelijking met Nederland als geheel gemaakt. Tenslotte is er aandacht voor de specials. Dit zijn jaarlijks wisselende verdiepingsstudies. Dit jaar zijn de onderwerpen 'Sociaal ondernemerschap in Twente' en 'Een blik over de grens: Profielschets Regierungsbezirk Münster'.

DOELEN TWENTE BOARD/ LANGE TERMIJN ONTWIKKELINGEN

Kort samengevat ontwikkelen zich de indicatoren van de hoofddoelstelling als volgt:

  • Het Bruto Regionaal Product (BRP) is in Twente tussen 2007 en 2015 sterk gestegen, maar het verschil met Nederland is in de afgelopen jaren groter geworden.
  • Het opleidingsniveau en het aandeel hoger opleiden in Twente is groter geworden. Twente loopt in op Nederland.
  • De arbeidsmarktparticipatie in Twente is in de afgelopen jaren geleidelijk naar het Nederland gemiddelde toegegroeid. De participatiegraad ligt op het Nederlands gemiddelde. Deze doestelling is nu reeds gehaald.
  • Het aantal banen neemt toe. De ontwikkeling ligt boven het jaarlijks doelstellingsgemiddelde (850 per jaar). Tussen 2016 - 2020 dienen per jaar gemiddeld 600 extra banen gecreëerd te worden om de doelstelling te halen.

Een uitgebreide beschouwing over de doelstellingen is de vinden onder het thema 'Realisatie doelen Twente Board'.

RECENTE CONJUNCTURELE ONTWIKKELINGEN

Demografie

Twente telt per 1 januari 2016 626.525 inwoners. In de periode 2007 – 2015 is de Twentse bevolking met 2,6% gegroeid. De totale Nederlandse bevolking groeide in deze periode met 3,3%. Door de jaren heen is in Twente en Nederland dezelfde trend te zien, minder jongeren (ontgroening) en meer ouderen (vergrijzing). De gemiddelde leeftijd van de Twentse bevolking stijgt. In 2007 was de gemiddelde leeftijd 37 jaar en bijna vijf maanden. In 2016 is de gemiddelde leeftijd 41 jaar. Het Nederlands gemiddelde wordt ook hoger, maar dit gaat minder snel. De gemiddelde leeftijd is in Nederland gemiddeld 40 jaar en 11 ½ maand.
Er zijn ook in 2015 weer meer kinderen geboren (6.100) dan er mensen zijn overleden (5.800). Het verschil bedroeg 300. Er verhuisden meer mensen naar Twente dan uit Twente: het migratiesaldo was 904. De buitenlandse migratie kende een saldo van + 1776 en de binnenlandse migratie –872.

Participatiegraad beroepsbevolking

De participatiegraad is het deel van de bevolking van 15-75 jaar dat deelneemt aan het arbeidsproces. In 2015 ligt de participatiegraad van Twente (70.1 %) nog net iets onder het Nederlandse niveau (70,2%). Al jaren neemt de participatiegraad in Twente sterker toe dan in Nederland. De stijging in Twente komt vooral door een toename van het aantal vrouwen dat actief is op de arbeidsmarkt.

Opleidingsniveau

De Twentse bevolking is steeds hoger opgeleid en groeit naar het Nederlandse niveau. Inmiddels heeft 24,6% van de 15-74-jarige Twentenaren een afgeronde hbo- of wo opleiding. Landelijk is dit percentage 28,4%. Hierdoor komt de verhouding Twente - Nederland uit op 87:100, terwijl deze verhouding in 2007 nog op 83:100 lag. Het bereiken van het doel dat Twente in 2020 een vergelijkbaar percentage hoogopgeleiden heeft als landelijk, komt steeds meer binnen bereik.

Twentse werkloosheid

In 2015 was het gemiddelde werkloosheidspercentage in Twente 7,2%. In lijn met de landelijke ontwikkeling daalt de Twentse werkloosheid in het derde kwartaal 2016 naar gemiddeld 6,1%. Twente telt daarmee zo’n 19.500 personen in de werkloze beroepsbevolking. Een afname van 3.400 personen ten opzichte van medio vorig jaar.

Werkzoekenden

Een indicator voor het arbeidsaanbod is het aantal geregistreerde niet-werkende-werkzoekenden (NWW) bij het UWV. In 2016 is het aantal NWW-ers in Twente met 12% afgenomen. Dat is een sterkere afname dan in Nederland als geheel (-11%). Zo’n 41.300 personen stonden eind 2015 als niet werkend werkzoekende geregistreerd. In oktober 2016 is dit aantal afgenomen tot ruim 36.250.

Ontwikkeling aantal werkzame personen

Het aantal banen in Twente in 2015 bedraagt ruim 288.670. Dat is 2.700 (0,9%) meer dan in 2007. Landelijk was de ontwikkeling minder sterk (0,5%). Een aantal sectoren doet het momenteel in Twente beter dan Nederland: de bouwnijverheid en de collectieve dienstverlening. Een daling van de werkgelegenheid laten de sectoren zakelijke dienstverlening en consumentendiensten zien. Deze daling is ook sterker dan in Nederland als geheel.

Topsectoren

High tech systems & materials (HTSM )is één van de sterke troeven van Twente. In onze regio werken in 2015 relatief veel mensen in deze sector (Twente 9,8% en Nederland 6,4%) en het aantal banen ontwikkelt zich ook positiever dan landelijk. Sinds 2007 is de Twentse werkgelegenheid met 4% toegenomen. In Nederland is de werkgelegenheid met 3% afgenomen.

Vacatures

Het aantal vacatures in Twente is in de periode eind 2014 tot en met medio 2016 sterk gegroeid, van 2.150 naar 4.100. Dit is een toename van 90%. Deze toename heeft, mits ingevuld, een positief effect op de werkgelegenheid.

Ondernemersactiviteit en vertrouwen

Het ondernemersvertrouwen schommelt sterk per kwartaal, maar er is een duidelijke trend te ontdekken. Twentse ondernemers zijn in de afgelopen jaren positiever geweest dan alle Nederlandse ondernemers. In het derde kwartaal van 2016 is het ondernemersvertrouwen net omgekeerd, voor Twente 8,3% en voor Nederland 9,0%. Een positief percentage betekent dat meer ondernemers positief over de economische ontwikkeling in de komende drie maanden zijn dan negatief.

Startende en stoppende ondernemers

In 2015 zijn er in Twente 5.386 ondernemingen gestart, 8% meer dan in 2014 (NL + 11%). De eerste 10 maanden van 2016 bedraagt het aantal starters 4.786. Naar verwachting zullen in 2016 meer Twentse ondernemers starten dan in 2015.
Vorige jaar zijn in totaal 190 Twentse bedrijven failliet verklaard. Dit is twee derde van het aantal dat in 2014 failliet ging. In Nederland als geheel nam het aantal met 26% af. Twente kende in 2015 dus relatief minder faillissementen. Tussen januari en oktober 2016 kende Twente 216 faillissementen. Het aantal ligt daarmee nu al hoger dan vorig jaar.

Start-ups

Het aantal start-ups van de Universiteit Twente en Saxion is in de afgelopen 10 jaar sterk gegroeid van 551 vóór 2004 naar 2.263 start-ups in 2015. Daarbij zijn in de periode 2004-2015 de start-ups van de hbo instelling sterker gegroeid dan van de universiteit. Meer dan de helft van alle UT- en Saxion start-ups is in 2015 in de regio Twente gevestigd, waarbij het percentage Saxion start-ups met 56,9% iets boven de universitaire start-ups (53,9%) ligt. Meer dan de helft van alle Twentse start-ups is in 2015 in de bedrijfssectoren ICT en advies & onderzoek actief, hierbij is er nauwelijks verschil tussen Saxion en UT start-ups. Er zijn duidelijk meer universitaire start-ups in de bedrijfstakken industrie en financiële instellingen te vinden dan hbo start-ups.

Snelgroeiende bedrijven

In de afgelopen jaren zijn steeds bedrijven uit Twente in de MKB Innovatie Top 100 en in de Deloitte Fast 50 te vinden. Ook beschikt de regio over een behoorlijk aantal zogenaamde 'gazelles', snel groeiende bedrijven. Het aantal bedrijven varieert echter sterk per jaar. In de meest recente lijsten staan drie Twentse bedrijven in de MKB Innovatie Top 100, twee in de Deloitte Fast 50 en 25 op de FD Gazelle Award lijst van november 2016. Deze lijst telt voor Oost Nederland 169 snel groeiende bedrijven. Opvallend is het grote aantal bedrijven dat op het gebied van ICT actief is. Verder zijn de sectoren zorg en technische handel belangrijk voor de regio.

Bruto Regionaal Product

Het Bruto Regionaal Product is de totale waarde van alle goederen en diensten die in een jaar in een regio geproduceerd worden.In Twente bedroeg het Bruto Regionaal Product per inwoner 31.223 euro. Dit betekent een flinke stijging ten opzichte van 2010 (29.911 euro). Het verschil met Nederland is tussen 2000 en 2015 echter groter geworden. In 2015 lag het BRP per inwoner op 78,1% van het landelijk gemiddelde, in 2010 was dit 78,6%.

VERDIEPENDE SPECIALS TWENTE INDEX 2016

HTSM in Twente

In deze rapportage schetst Edwin van de Wiel van Kennispunt Twente een beeld van de HTSM sector sinds 2007. Daarbij wordt ingegaan op de ontwikkeling van het aantal vestigingen en werkzame personen. Deze ontwikkeling wordt zowel voor de sector als geheel als naar subsector besproken. Ook wordt een vergelijking gemaakt met de gehele Nederlandse HTSM sector.

Een blik over de Grens: Profielschets Regierungsbezirk Münster

Deze Twente Index special van Ann-Kristin Engelhardt (Saxion/Regionalverband FrankfurtRheinMain) geeft een beknopte schets van de economie en arbeidsmarkt van het Regierungsbezirk Münster. Regierungsbezirk Münster is de Duitse regio aan de andere zijde van de grens met Twente. Het is zeker in vergelijking tot Twente een uitgestrekte regio. In het zuiden loopt deze tot in het Ruhrgebiet. Aan de noordzijde wordt de regio begrensd door Niedersachsen.

Sociale ondernemerschap in Twente

Paul Benneworth en Willem-Jan Velderman geven inzicht in het sociaal ondernemerschap in Twente. In een tijdperk van krimp moet je alles uit je burgers halen om de leefbaarheid van kwetsbare regio’s op peil te houden. Er is toenemende belangstelling onder beleidsmakers voor wat steeds vaker wordt genoemd als sociale ondernemerschap. Met sociale ondernemerschap verkennen burgers zelf mogelijke problemen van leegstand en leegloop in de periferie en komen zelf voor met goede oplossingen hiervoor.